X
تبلیغات
مدیریت آموزشی - سازمان

Sun 27 Jan 2008

سازمان

 

تعریف سازمان

سازمان عبارت است از هماهنگی معقول عده ای از افرادکه از طریق تقسیم وظایف و برقراری روابط منظم و منطقی، برای تحقق هدف مشترکی به طور پیوسته فعالیت می کنند. این تعریف برسازمانهای رسمی دلالت دارد و به ویژگی های مشترک آنها اشاره می کند:

1-سازمانها هدف دارند،یعنی برای دستیابی به مقاصد به وجود آمده اند.

2-سازمانها از ترکیب اجتماعی افرادی که به صورت گروهی همکاری میکنند، تشکیل می شوند.

3-سازمانها به طور پیوسته و مستمر فعالیت میکنند.

4-سازمانها، فعالیتهای خود را از راه تفکیک وظایف، از روی برنامه و با استفاده از منابع مالی و مادی، و دانش و فن و ابزار انجام می دهند.

5-سازمانها،به عنوان واحد های یکپارچه فعالیتهای منظم و ساختمند،کار خود را به طور عقلانی و منطقی ، هماهنگ و هدایت میکنند..

دانستنی است که منظور از سازمان اشاره به ساختمان یا مجموعه ای ازساختمانها نیست.سازمان لزوما در چهار دیوار ساختمان محدود نمی شود.با وجود این، اغلب سازمانها ،برای فعالیت و الگوی روابط انسانی آن است که از طریق آن،هدفهای سازمانی تحقق پیدا می کنند.این الگو دو وجهه دارد:رسمی و غیر رسمی.

وجه رسمی،الگوی روابطی است که پیاپیش و عمدا ساخته و پرداخته شده تا رفتار و عملکرد افرادی که به ایفای وظایف سازمانی می پردازند به موجب آن تعیین و تنظیم شود. ولی وجه غیر رسمی،الگوی روابطی است که ضمن روابط رسمی کارکنان سازمان به وجود می آید.وجوه رسمی و غیر رسمی  در هر سازمانی وجود دارند و تواما سازمان را پدید می آورند.

-منظور از سازمان واگذاری وظیفه مشخص و متمایز به تک تک افراد است و نیز حصول اطمینان از اینکه این وظابف آنچنان هماهنگ هستند که سازمان می تواند هدفهای خود را تحقق بخشد.

- سازمان یک فعالیت مدیریتی است.

- سازمان یک سیستم ترکیبی از عاملهای انسان ،کار،تکنولوژی است.

- سازمان یک سیستم تقسیم کار و هماهنگ کننده است.

         انواع مختلف سازماندهی

روش های بسیار متفاوتی برای دسته بندی سازمان ها هست .
سازمان رسمی وغیر رسمی :سازمان رسمی را مسؤلین به طور قانونی بنیانگذاری و تصویب می کنند و در آن تعداد مشاغل ، حدود وظایف و اختیارات و چگونگی انجام آن مشخص می شود . ساختارهای رسمی در واقع تخیلی هستند زیرا سازمان آن گونه که پیش بینی عمل نمی کند ؛ اما سازمان های غیررسمی بیانگر حالت واقعی است، یعنی چگونگی عمل سازمان را به طور واقعی نشان می دهد . بعد از انکه ساختار رسمی ایجاد می شود ، سازمان غیر به طور طبعیی در چارچوب آن پدیدار میگردد؛ سازمان غیر رسمی حاصل تعامل اجتماعی مداوم است و ساختار رسمی تعدیل ، تحکیم یا گسترش می دهد.

انواع سازمان

سازمانهای رسمی و غیر رسمی

در سازمان رسمی ، مدیر روابط سازمانی را به طور مکتوب و به کمک نمودار با دقت هر چه بیشتر برای کارکنان تشریح می کند . تغیرات بعدی در صورت لزوم می تواند به طور رسمی یا غیر رسمی انجام شود.

دراین سازمان ، مدیر روابط سازمانی را به طور شفاهی برای کارکنان توضیح می دهد و این روابط را بر حسب نیاز تغییر می دهد. برنامه ریزی فرایندی است که به موجب آن شما آینده خود را دائماً می سازید .

سازمانها به دو نوع رسمی و غیر رسمی تقسیم می شوند.منظور از سازمان رسمی سازمانی است که موارد زیر در آن روشن و مشخص باشد:

1-قدرت و اختیار هر مقام

2-نوع مشاغل و محل آنه در سازمانها

3-ارتباطات رسمی میان کلیه مشاغل و نیروها

4-وظایف هر شغل و نیرو

بنابراین سازمان رسمی شا مل ساخت سلسله مراتب اداری که در آن مسولیتها،اختیارات  و خطوط ارتباطی و فرماندهی مشخص شده باشد.

سازمان هنگامی پدید می آید که عده ای از افراد هدف مشترکی داشته باشند.بتوانند با یکدیگر ارتباط برقرار کنندو مایل باشند که برای نیل به هدف ،همکاری نمایند . بنا براین ،هدف یا فعالیتی که تحقق آن ، خارج از توان فردی و مستلزم همکاری افراد انسانی باشد، نیاز به سازمان را به وجود می آورد. به طور کلی ، نظام همکاری میان افراد، در صورتی که به اقتضای شرایط محیط زندگی اجتماعی و به طور خود جوش پدید آید، سازمان اجتماعی ،و در صورتی که از روی قصد و هدف آگاهانه به وجود آید ، سازمان رسمی نامیده می شود. در هر صورت ، وقتی که افراد انسانی در جهت هدف مشترکی فعالیت می کنند، الزاماتا اندازه زیادی از خواستها و هدفهای فردی صرفنظر کرده ،تایع خواست و هدف سازمان می شوند. از این رو ،هماهنگ سازی فعالیتهای افراد و هدایت رفتار آنها در جهت هدف رفتار سازمانی، اهمیت و ضرورت پیدا می کند.

سازمانهای رسمی ،آگاهانه و از روی نقشه و طرح،برای نیل به مقاصد معینی ایجاد می شوند. آنها به منزله تدابیر و وسایلی هستند که برای رفع نیاز های حیاتی جامعه به وجود می آیند و با سیر تحولات اجتماعی، روز به روز گسترده تر و پیچیده تر می شوند.انها هدفهای گوناگون و متفاوتی دارند و باری رسیدن به به هدفهای گوناگون و متفاوتی دارند و برای رسیدن به هدفهای خود، طبق برنامه فعالیت می کنند. فعالیت آنها مستلزم استفاده از منابع انسانی، مادی و مالی است.

سازمانهای رسمی تحت تاثیر نظم و ترتیب ،و قواعد و مقررات معینی فعالیت می کنند و رفتار و روابط افراد آنها ، تحت الگوها و موازین ویژه ای شکل می گیرد. برای اینکه فعالیت سازمان و عملکرد افراد آن در جهت هدفها باشد سرپرستی و نظارت ، و هماهنگی و هدایت لازم می آید. مجموعه این وظایف که رفتار و فعالیت  سازمانی را در مسیر هدف تنظیم،تصحیح،تقویت و راهنمایی می کند،مدیریت نامیده می شود.پس همه سازمانهای رسمی برای تداوم فعالیت به مدیریت نیاز دارند.فقدان مدیریت،موجب ناهماهنگی،انحراف از هدف،اتلاف وقت و نیرو می شود و سازمانها را به نابسامانی و از هم پاشیدگی می کشاند.سازمان و مدیریت لازم و ملزوم یکدیگرند،وجود یکی بدون دیگری بی معناست.فعالیت مدیریت در سازماناتفاق می افتد و سازمانی نیست که نیازی به مدیریت نداشته باشد.

سازمان غیر رسمی:

چستر بارناد،مولف کتاب وظایف مدیر ،سازمان غیر رسمی را عبارت از هر گونه فعالیت مشخص مشترک ،بدون هدف آگاهانه (چنانچه به نتایج مشترک منتج شود) میداند .سازمان غیر رسمی عبارت است از یک شبکه روابط شخصی و اجتماعی که در قالب سازمان به وجود نیامده لکن  ضمن برقراری روابط افراد با یکدیگر  خود به خود شکل می گیرد.

 

به طور کلی ، سازمان غیر رسمی در نتیجه روابط اجتماعی بین افراد به وجود می آید و بدون هر گونه ضوابط جدی در خارج از نظام اختیارات رسمی شکل می گیرد.گروهها یغیر رسمی در نتیجه روابط و وابستگی هایی شخصی و عکس العملهای اجتماعی بین افراد که با یکدیگر در یک مکان کار می کنند به وجود می آید،

اگر چه ممکن است در عقاید و نظراتشان وجوه تشابه و افتراق  وجود داشته باشد ایتن گروهها دارای ساخت، رهبران و پیروان،هدفهای گروهی،نقشهای اجتماعی و الگوهای کا رمتعلق به خودشان هستند.گروه غیر رسمی  همچنین از مقررات و ظوابط رفتاری غیر مدون که هر یک از اعضا تلویحا آنها را قبول دارد،برخوردار است. با توجه به ملاحضات مزبور مدیران باید از سازمان غیر رسمی آگاهی داشته باشند و از مخالفت کردن با آن خودداری کنند و از مزایای آن در اداره امور سازمان رسمی استفاده کنند. سازمان رسمی را فقط با نمودار می توان نشان داد و روابط غیر رسمی در نمودار منعکس نمی شود.

 

نوشته شده توسط ن. محمدی در |  لینک ثابت   •